Dezelfde Familie

Eén woord, twee namen

Heb je wel eens iemand een wilde paddenstoel een toogje horen noemen? Het klinkt als iets heel anders, niet waar? Maar hier komt de verrassing: een toogje en een paddenstoel zijn eigenlijk dezelfde levende wezens.

Beiden wijzen op hetzelfde onderdeel van een schimmel (schimmels zijn hun eigen bijzondere koninkrijk in de natuur – niet planten en niet dieren). De paddenstoel- of toogjvorm die je uit de grond ziet omhoogkomen heet een vruchtlichaam. Het is als het topje van een ijsberg. Onder de grond spreidt een enorm netwerk van dunne draadjes, mycelium genoemd, zich uit – soms wel meters en meters ver – en groeit heel stil het hele jaar door.

Waarom dan twee namen?

Lang geleden begonnen mensen het woord « toogje » vooral te gebruiken voor wilde schimmels die in velden en bossen groeien, vooral voor degene die misschien niet goed voor je zijn. « Paddenstoel » werd meer gebruikt voor soorten die je in de winkel kunt kopen om mee te koken. Maar hier is het belangrijkste: dit is gewoon een gewoonte in spreken. Daar zit geen wetenschappelijke regel achter, en geen plant- of schimmelwetenschapper gebruikt « toogje » om « gevaarlijk » te betekenen en « paddenstoel » om « veilig » te betekenen.

Geen toverwoord houdt je veilig

Dit is belangrijk omdat sommige kinderen denken dat als iets « toogje » heet, het slecht moet zijn, en als het « paddenstoel » heet, het prima moet zijn. Dat is helemaal niet waar. De naam die iemand gebruikt verandert niets aan wat er echt in de schimmel zit.

Er zijn wilde paddestoelen, wilde toogjes, kookpaddestoelen en bosschimmels van elke vorm die je je kunt voorstellen – allemaal onderdeel van dezelfde grote schimmelfamilie. Uitvinden welke veilig zijn vergt jaren voorzichtige training, die zelfs volwassen experts serieus nemen.

Wat dit voor jou betekent

Dus als je buiten aan het verkennen bent en een schimmel door de bladeren ziet groeien, hoef je je niet af te vragen welke naam je moet gebruiken. Onthoud gewoon: het is een schimmel, onderdeel van een wonderbaarlijk koninkrijk dat ons ook schimmel, gist en het mycelium onder de grond geeft.

Genieten van kijken naar de vorm, de hoed en de kleuren. Merk op hoe het groeide uit een piepkleine spore – een beetje zoals een zaadj – die door de lucht zweefde en op precies de juiste vochtige, schaduwrijke plek landde. Zich afvragen over schimmels is prachtig. In de volgende les kom je erachter waarom zelfs felle kleuren niet kunnen zeggen of een wilde paddenstoel veilig is.