Groene schimmel

Ontmoet vijand nummer één

Als je lang genoeg paddenstoelen kweekt, kom je hem vroeg of laat tegen: Trichoderma, oftewel groene schimmel. Het is de meest voorkomende en meest destructieve besmetting in de paddenstoelenteelt, en heeft commerciële kwekers al duur te staan gekomen. Begin jaren negentig veroorzaakte een agressieve stam, bekend als Trichoderma harzianum biotype 4 (Th4), een epidemie van groene schimmel in Pennsylvania die tientallen miljoenen dollars aan oogstverlies kostte.

Trichoderma is een snelle, opportunistische schimmel die bijna overal leeft — in aarde, op hout, in stof. Hij is niet specifiek op zoek naar jouw paddenstoelen. Hij wil gewoon hetzelfde voedsel als jouw mycelium, en hij is er heel goed in om het als eerste te pakken.

Hoe je hem herkent

Hier zit het lastige deel: Trichoderma begint niet groen. Het start als een pluk wit, watachtig mycelium die bijna identiek kan lijken aan gezonde paddenstoelgroei. Daarom trapt bijna elke kweker er wel eens in.

Het verraadt zichzelf een dag of twee later, wanneer het sporen aanmaakt. De plek verkleurt dan naar een duidelijk bos- of smaragdgroen, vaak met een felwitte rand die naar buiten uitbreidt. Zodra je dat groen ziet, sporuleert de schimmel al — hij verspreidt miljoenen piepkleine sporen in de lucht.

Let op deze signalen:

• Een witte plek die sneller en platter groeit dan jouw paddenstoelmycelium

• Groene kleur die zich van binnenuit naar buiten verspreidt

• Een bruine, natte, afbrekende plek in het substraat aan de oprukkende rand, waar Trichoderma het blok afbreekt

• Een plek op graanbroed die verdacht glad en bleek blijft voordat hij groen wordt

Waarom het zich zo snel verspreidt

Trichoderma is gevaarlijk vanwege zijn sporen. Eén groene plek kan enorme aantallen sporen loslaten die met luchtstromen meedrijven en op elk oppervlak in de ruimte neerdalen. Die sporen zijn taai en moeilijk te verwijderen. Daarom kan één genegeerd groen blok een hele oogst besmetten.

De schimmel komt een kweekruimte vooral binnen via mensen, gereedschap en kleding, via slecht gepasteuriseerd of onvoldoende gesteriliseerd substraat, en via besmet broed. Hij gedijt waar het paddenstoelmycelium zwak of traag is — koude, stilstaande of beschadigde kolonisaties geven hem precies de kans die hij nodig heeft. Ook houdt hij van licht zure omstandigheden, wat een van de redenen is waarom de pH van deklaag en substraat ertoe doet.

Eerste reactie

Zodra je groene schimmel ontdekt, behandel je het als een indammingsprobleem, niet als een schoonmaakklusje. Draag het blok niet door de ruimte en open het niet in de buurt van andere blokken — als je het verstoort, lanceer je sporen door de hele ruimte. In een latere les behandelen we de volledige beslissing om te ruimen, maar het instinct om de ruimte te beschermen begint hier.

Een woord over veiligheid: dit gaat over het beschermen van je oogst, niet over het eten van iets. Eet nooit een paddenstoel die op een besmet blok groeit, en proef nooit om te bepalen of iets besmet is. Kweeksets en gekweekte oogsten geven je bekende, veilige soorten die onder schone omstandigheden zijn opgekweekt; een beschimmeld blok is compost, geen voedsel. Kook gekweekte paddenstoelen altijd volledig gaar en eet ze nooit rauw, en jonge kwekers werken altijd samen met een volwassene.

Groene schimmel is te verslaan — maar alleen als je hem vroeg herkent en respecteert hoe snel hij zich verspreidt.