Do garnka z barwnikiem

Ustalanie właściwego przepisu

Farbowanie grzybami przypomina trochę gotowanie: trzymasz się przepisu, a ilości mają znaczenie. Najważniejsza liczba to proporcja grzybów do wełny.

Dobry przepis na początek to 1 do 1. Oznacza to, że na każde 100 gramów wełny używasz około 100 gramów suszonych grzybów barwierskich. Mocne grzyby barwierskie potrafią zabarwić jeszcze więcej wełny, więc czasem farbiarze używają ich mniej. Tu właśnie przydaje się twoja matematyka i waga kuchenna — ważysz obie rzeczy, zapisujesz liczby i stajesz się strażnikiem przepisu.

Budzenie pigmentu: namaczanie, potem gotowanie na wolnym ogniu

Suszone grzyby mocno trzymają swój pigment, więc wydobywamy go w dwóch łagodnych etapach.

1. Namaczanie. Najpierw połam lub zmiel suszone grzyby na małe kawałki i namocz je w wodzie. Wiele grzybów barwierskich potrzebuje długiego namaczania — często całego dnia, czyli około 24 godzin. To je zmiękcza, dzięki czemu kolor łatwiej się uwalnia. Ty możesz to przygotować i pilnować minutnika.

2. Gotowanie na wolnym ogniu. Teraz następuje gorący krok dla dorosłego. Dorosły delikatnie podgrzewa wodę z grzybami. Sztuka polega na tym, żeby utrzymać ciepło, ale nie doprowadzać do wrzenia — około 60 do 70 stopni Celsjusza, czyli parująco, ale spokojnie. Zbyt mocne gotowanie może przygasić, a nawet zniszczyć niektóre grzybowe kolory. Garnek gotuje się na wolnym ogniu przynajmniej godzinę, a woda powoli staje się głęboka i intensywna.

Wełna wchodzi do garnka

Gdy kąpiel barwierska nabierze bogatego koloru, dorosły dodaje twoją zaprawioną, wilgotną wełnę. Mokra wełna wchodzi mokra — wrzucenie suchej wełny może spowodować plamiste zabarwienie. Wełna leży w ciepłym barwniku jeszcze godzinę lub dłużej, cicho wchłaniając kolor.

Twoje naukowe zadania podczas farbowania:

• Pilnuj zegara i zapowiadaj upływający czas.

• Obserwuj, jak wełna zmienia odcień minuta po minucie. Robi się bladożółta czy głęboko złota?

• Notuj: który grzyb, ile go było, jak długo trwało farbowanie. Notes barwiarski pozwala ci powtórzyć ten sam kolor.

• Im dłużej wełna zostaje w kąpieli, tym zwykle kolor jest głębszy.

Zachowaj bezpieczeństwo przy garnku

Gorące garnki z barwnikiem zasługują na szacunek. Para i gorący płyn mogą poparzyć.

Trzymaj się z daleka od kuchenki. Pozwól dorosłemu podnosić, mieszać i przelewać wszystko, co gorące. Ty jesteś naukowcem z notatnikiem, a nie kucharzem przy garnku. I pamiętaj, że barwnik i grzyby w tym garnku nigdy nie są do smakowania — grzyby barwierskie to nie jedzenie.

Gdy godzina minie, dorosły wyjmuje wełnę. Może wyglądać ciemniej, gdy jest mokra, i będzie jeszcze wymagała płukania i suszenia — ale ty właśnie stworzyłeś kolor z grzyba. W następnej lekcji dowiesz się, jak wygiąć ten kolor w zupełnie nowe odcienie odrobiną chemii.