Mądra, poszukująca sieć

Więcej niż plątanina

Jak dotąd grzybnia mogła brzmieć jak zwykły kłębek nitek. Ale robi coś, co wydaje się niemal sprytne: poszukuje. Sieć nie rośnie po prostu na oślep. Bada, wyczuwa i kieruje się w stronę pokarmu, a z dala od kłopotów.

Grzyb nie ma mózgu ani oczu. A jednak cała sieć zachowuje się mądrze. Zobaczmy, jak to możliwe.

Wyczuwanie przeszkód

Gdy czubek strzępki pcha się do przodu, może natrafić na coś na swojej drodze — twardą grudkę, występ, ścianę, kieszeń, przez którą nie da się przecisnąć.

Gdy czubek napotka przeszkodę, której nie może pokonać, nie próbuje po prostu bezmyślnie się przez nią przepychać. Wyczuwa dotyk i zmienia kierunek, omijając przeszkodę i idąc dalej. Naukowcy mają nazwę na to sterowanie za pomocą dotyku: tigmotropizm. Oznacza to zmianę kierunku wzrostu w reakcji na to, czego się dotyka.

Czubek jest więc trochę jak osoba idąca po ciemku z wyciągniętymi rękami. Wyczuj ścianę — skręć — idź dalej. Bez oczu, tylko dzięki dotykowi.

Podążanie za pokarmem

Strzępki nie tylko omijają przeszkody. Kierują się też w stronę dobrych rzeczy. Grzyby potrafią wyczuć, gdzie znajduje się pokarm i korzystne warunki, i rosną wtedy mocniej właśnie w tamtą stronę.

Oznacza to, że sieć nieustannie dokonuje wyborów:

• Sięga w stronę najbogatszego pokarmu.

• Omija ślepy zaułek.

• Rozgałęzia się, by zbadać nowy obszar.

• Rośnie wolniej tam, gdzie nie ma nic wartego zjedzenia.

Żaden pojedynczy czubek nie dowodzi całością. Ale razem, tysiące wyczuwających i kierujących się czubków sprawia, że cała grzybnia zachowuje się jak poszukujący odkrywca, który wciąż znajduje najlepszą drogę.

Żywa sieć powiązań

Ponieważ wszystkie nitki są ze sobą połączone, grzybnia działa jak spójna sieć — trochę jak drogi łączące wiele miast albo przewody łączące całe miasto. Pokarm i sygnały mogą przemieszczać się wzdłuż nitek z jednej części sieci do drugiej.

Dlatego naukowcy czasem nazywają grzybnię "żywą siecią". Może się rozprzestrzeniać, znajdować pokarm w wielu miejscach naraz i przesyłać zebrane zasoby z powrotem przez swoje nitki. Niektóre dzikie grzyby budują sieci ciągnące się bardzo daleko pod ziemią, wszystkie cicho poszukujące.

Blok widziany właściwie

Spójrz teraz jeszcze raz na swój blok uprawowy. To nie jest nudna bryła. To poszukująca, wyczuwająca, podejmująca decyzje sieć — odkrywca bez mózgu, który mimo to potrafi znaleźć swoją drogę.

To jest wielka zmiana spojrzenia w całym tym kursie. Grzyby są piękne, ale prawdziwym cudem jest biała sieć pod spodem: jedząca, rosnąca i poszukująca w każdej sekundzie.

Możemy podziwiać, jak mądre są sieci dzikich grzybów — ale badamy je wyłącznie patrząc, czytając i notując. Nigdy nie dotykamy, nie zrywamy ani nie jemy dzikich grzybów znalezionych na zewnątrz. Do uprawy używamy tylko bezpiecznych, hodowlanych zestawów.