Regały i układ pomieszczenia

Rosnąć w górę, nie na boki

Powierzchnia podłogi jest droga; przestrzeń w pionie często jest darmowa. Ponieważ bloki i tace owocujące są płytkie, prawdziwa pojemność pomieszczenia owocowania mierzy się powierzchnią półek, a nie powierzchnią podłogi. Ustawianie upraw na regałach pozwala niewielkiemu pomieszczeniu pomieścić kilka razy więcej podłoża niż sama podłoga. Sztuka układu polega na upakowaniu tej pojemności tak, by powietrze, światło i ludzie nadal miały dostęp do każdego bloku.

Celem jest pomieszczenie, w którym każda powierzchnia owocująca dostaje równy klimat i równy przepływ powietrza, a zbiór można prowadzić bez strącania zarodników na sąsiednią uprawę. Gęstość i dostępność ciągną w przeciwne strony, a dobry projekt to równowaga między nimi.

Wybór i rozmieszczenie regałów

Większość hodowców używa otwartych regałów z drutu lub metalowych, ażurowych. Regały druciane są popularne, bo są tanie, bezpieczne dla żywności, łatwe do dezynfekcji i na tyle otwarte, że mgiełka i powietrze przez nie przechodzą, zamiast zbierać się na pełnych tacach.

• Otwarte półki są lepsze niż pełne. Powietrze musi krążyć wokół każdego bloku. Pełne tace zatrzymują zastałe powietrze bogate w CO2 i stojącą wodę, co sprzyja pleśni.

• Wysokość półek powinna być regulowana. Owocniki rosną w stronę światła i wolnej przestrzeni; zapewnij każdemu poziomowi wystarczająco dużo miejsca, by w pełni rozwinąć zawiązki i sięgnąć do nich ręką.

• Zostaw odstęp u góry i na dole. Bloki dotykające sufitu cierpią na brak powietrza; bloki na podłodze leżą w najchłodniejszej, najwilgotniejszej i najbardziej naładowanej zarodnikami warstwie. Podniesiona najniższa półka trzyma uprawę z dala od tej strefy.

Regały zwykle ustawia się w rzędach oddzielonych alejkami. Rzędy obsługiwane z jednej strony potrzebują alejki co najmniej metrowej; rzędy podwójne, obsługiwane z obu stron, wymagają bliżej 1,15–1,2 metra, by osoba z wózkiem mogła przejść bez zahaczania o uprawę.

Jak duża gęstość to za dużo

Wypełnione po brzegi pomieszczenie wygląda produktywnie, ale przegęszczenie to częsta przyczyna niskich plonów. Gdy bloki są stłoczone, mgiełka nie dociera do środka pomieszczenia, między półkami tworzą się kieszenie CO2, a zanieczyszczenie z jednego bloku szybko przenosi się na sąsiednie. Wielu hodowców komercyjnych zauważa, że po przekroczeniu pewnego punktu dodawanie kolejnych bloków nie zwiększa zbiorów, bo każdy stłoczony blok plonuje słabiej.

Jako punkt odniesienia przy planowaniu często przyjmuje się obciążenie podłożem rzędu 100–200 kilogramów na metr kwadratowy pomieszczenia, w zależności od wysokości sufitu i liczby poziomów. Traktuj to jako górny pułap, do którego się dąży, a nie cel do przekroczenia. Lepiej pracować nieco poniżej pełnej pojemności ze zdrowymi, dobrze przewietrzanymi blokami, niż przepełnić pomieszczenie i walczyć z zanieczyszczeniami oraz wątłymi, źle uformowanymi grzybami.

Projektowanie z myślą o dostępie i czyszczeniu

Układ dotyczy nie tylko roślin – chodzi też o ludzi i węże do podlewania.

• Zasięg i widoczność. Powinieneś móc obejrzeć i zebrać każdy blok bez przesuwania innych. Ukryte bloki są przeoczane, przerastają i uwalniają zarodniki albo się rozkładają.

• Miejsce na sprzęt. Zostaw przestrzeń na strumień z nawilżacza, wentylatory i lampy, żeby klimat docierał do całego regału, a nie tylko do pierwszego rzędu.

• Łatwość czyszczenia. Regały na kółkach lub z wolną przestrzenią pod spodem pozwalają zamiatać i dezynfekować między zbiorami. Zużyte bloki powinny wychodzić alejką prowadzącą w stronę utylizacji, nigdy z powrotem obok świeżych upraw.

• Stabilna, równa podłoga. Załadowane regały są ciężkie, a mokre podłogi śliskie; wysokie regały trzeba zabezpieczyć, a alejki utrzymywać wolne.

Traktuj pomieszczenie owocowania jak niewielki magazyn żywych organizmów. Zaplanuj je przemyślanie, dbaj o to, by każdy poziom był dostępny i dobrze przewietrzony, a taka sala przebije wydajnością większe pomieszczenie, które po prostu upchnięto pod korek.