Tajemnica warstwy okrywowej

Koc, który zmienia wszystko

Pod koniec poprzedniej lekcji mieliśmy blok kompostu wypełniony głodną, białą grzybnią – ale bez żadnych grzybów. Teraz poznamy sekret, który je uwalnia.

Hodowca rozprowadza wilgotną warstwę specjalnego materiału tuż na wierzchu kompostu. To jest warstwa okrywowa. Zwykle wykonuje się ją z torfu (miękkiego, gąbczastego materiału z torfowisk) wymieszanego z odrobiną mielonego wapienia, żeby nie stał się zbyt kwaśny. Utrzymuje się ją w wilgoci, jak wyżęta gąbka.

Przykrycie kompostu tym kocem to właśnie sygnał dla grzyba: czas tworzyć owocniki!

To nie jest pokarm

A oto część, która najbardziej zaskakuje. Można by pomyśleć, że warstwa okrywowa to dodatkowe jedzenie. Otóż nie. Okrywa niemal nie zawiera żadnych składników odżywczych.

Skoro więc nie karmi grzyba, to co właściwie robi? Okrywa działa jak niewielki system pogodowy nad kompostem:

• Zatrzymuje wilgoć, dzięki czemu powierzchnia nigdy nie wysycha.

• Reguluje powietrze i gazy wokół rosnących nitek grzybni.

• Daje maleńkim grzybom coś, przez co mogą się przebić w trakcie wzrostu.

Grzybnia wspina się z bogatego kompostu w tę wilgotną, pozbawioną pokarmu warstwę. Tam nie może już bez końca się objadać. Zmiana warunków przełącza w niej coś w rodzaju wyłącznika, z trybu "rosnąć dalej" na tryb "zacząć owocować".

Małe pomocniczki w glebie

Istnieje zdumiewający, ukryty powód, dla którego okrywa działa, i naukowcy odkryli go dopiero stosunkowo niedawno. Wilgotna warstwa okrywowa jest pełna nieszkodliwych bakterii – maleńkich mikroorganizmów. Jedna ważna grupa nazywa się Pseudomonas (wymawiaj pseudo-MO-nas).

Gdy grzybnia dociera do powierzchni, wydziela gaz, który normalnie powstrzymywałby tworzenie się grzybów. Te przyjazne bakterie pochłaniają ten gaz. Gdy gaz zniknie, grzybnia może swobodnie splatać swoje nitki i zaczynać budowę małych grzybków. Warstwa okrywowa to więc tak naprawdę wspólne dzieło grzyba i jego bakteryjnych sąsiadów!

Dlaczego boczniaki tego nie potrzebują

Pamiętasz, że boczniaki owocują prosto na słomie, bez żadnej okrywy. Dlaczego więc pieczarka potrzebuje tego dodatkowego kroku?

Wszystko sprowadza się do natury. W przyrodzie boczniaki rosną na drewnie, na otwartym powietrzu, więc owocują, gdy tylko są gotowe. Pieczarki naturalnie rosną w glebie i tuż pod nią, na polach i pastwiskach. Przykrycie kompostu okrywą podobną do gleby naśladuje ich prawdziwy dom. Dla grzyba warstwa okrywowa mówi: jesteś teraz w ziemi – bezpiecznie jest wyjść na powierzchnię.